Het rijksmonument van Bernard Vercouteren van den Berge is na enkele aanpassingen even zuinig als een nieuwbouwwoning.
Bernard en zijn gezin bewonen sinds 1995 de Vergulde Schoe in Middelburg. ‘Wij willen hier niet meer weg. Het is een mooi pand op een mooie locatie: midden in de binnenstad. Het enige nadeel, tot voor kort althans, was dat de woning in de winter moeilijk te verwarmen is. Op zolder kwam de temperatuur met moeite boven de vijf graden.’ Voor Bernard reden om in te grijpen. Een interessant avontuur, ook uit professioneel oogpunt: Bernard is architect en docent bouwfysica aan de Hogeschool Zeeland. De Vergulde Schoe kwam in aanmerking als pilotproject Duurzame Monumenten (DUMO), een initiatief van verschillende overheids- en bouwpartijen in Nederland. ‘Het is het eerste monumentale woonhuis dat zo is aangepakt.’
Historische scan
Maar eerst werd het pand op historische waarden gescand. Er mogen bij de aanpassingen immers geen monumentale elementen verloren gaan. Het bleek onder andere dat de kap van het grotendeels zestiende-eeuws huis uit het einde van de vijftiende eeuw stamde en afkomstig was van een ander pand. Duurzaam bouwen is van alle tijden. Uiteindelijk kwamen er eenentwintig mogelijke verbeterpunten uit de bus. Bernard paste er zes toe. De overige waren onbetaalbaar of niet praktisch. Bernard kon dan wel rekenen op een subsidie van zevenduizend euro, maar met zijn zes verbeterpunten kwam hij al uit op een kostenplaatje van veertigduizend euro.
Aanpassingen
Om de zolder leefbaar te houden liet Bernard het dak isoleren. Dit moest aan de buitenkant gebeuren, anders kwamen de monumentale balken in de koude zone te liggen en konden ze door condensatie gaan rotten. Er werden speciale restauratieplaten gebruikt die meebuigen met het grillig bollende oude dak. Nu de originele dakpannen er weer op zitten, is het alsof er niets is gebeurd. Aan de buitenkant van de spouwloze steensmuur werd een kunststof laag aangebracht, een soort piepschuim, die fungeert als warme jas. Hier is vervolgens overheen gestuct. Gevolg is wel dat de muren iets naar voren zijn gekomen en de kozijnen dus iets dieper liggen. De kozijnen kregen aan de voorkant isolerend enkelglas, met de uitstraling van monumentaal glas. Binnen nam Bernard enkele maatregelen die niet speciaal voor monumenten zijn bedoeld, maar wel effectief. Zo wordt het warme afvalwater van de douche door een koperen spiraal rondom de warmwateraanvoer geleid. Dan is het al voorverwarmd voordat het door de cv-ketel loopt. Scheelt vijftig procent energie. Verder worden de vaatwasser en de wasmachine niet elektrisch maar met heet water uit de combiketel verwarmd en zijn alle kozijnen en deuren geïsoleerd.
Verrassend lage stookkosten
Normaal verstookte Bernard per jaar ongeveer 1.400 m3 gas. Afgelopen winter was dat maar 950 m3. En dat terwijl het een zeer strenge winter was. De stookkosten zijn dus bijna met een derde afgenomen. Per jaar scheelt dit zo’n honderdvijftig euro aan gas. Bernard verbruikte al relatief weinig gas omdat hij zijn zitkamer op de eerste verdieping heeft en deels op hout stookt. Het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) schat de stookkosten in een dergelijk pand op 3.000 m3. Deze prestatie is dus des te opmerkelijker.
5 tips van Bernard voor een duurzamer monument
- Kijk eerst hoe je met een gewijzigd gebruik van het pand een besparing kan realiseren. In het geval van de Vergulde Schoe is de zitkamer gelokaliseerd op de eerste verdieping. Deze ruimte is makkelijker warm te stoken dan de benedenverdieping.
- Neem de tijd. Als je haast hebt, moet je het gewoon niet willen.
- Zoek een specialist die het proces van de bouw- en monumentenvergunningen kent.
- Gebruik je gezonde verstand: laat je geen onzinnige maatregelen of bouwmaterialen aanpraten.
- Evalueer de situatie zowel voor- als achteraf met een infraroodcamera.
Kijk voor meer informatie op www.duurzamemonumenten.nl of op www.energieambassadeur.nl
p.p1 {margin: 0.0px 0.0px 0.0px 0.0px; font: 12.0px Helvetica; color: #154fae} span.s1 {text-decoration: underline}
Plaats
Middelburg
